Hypnosehuisamsterdam.nl brein

Het brein: leren en afleren

Neuronen vormen het brein

Er is een gezegde in de neurowetenschap: “Neurons that fire together, wire together.” Een vertaling zou kunnen zijn: Neuronen die samen afvuren, worden vanzelf vriendenclubjes met een eigen clubhuis. In deze bijdrage leer je hoe je effectiever kunt functioneren.

Alles wat je doet (gedrag) ontwikkelt zich namelijk in je brein door neuronen die elkaar activeren. En als dat elke keer dezelfde neuronen zijn die dat doen, dan noemen we dit een neuro-circuit. Hoe meer een neuro-circuit in je brein wordt geactiveerd, hoe sterker het circuit wordt. Je kunt het vergelijken met je spierballen: hoe meer je je spierballen traint, hoe sterker en groter ze worden. Al die neuro-circuits in je brein zijn dus eigenlijk allemaal aparte spierballen, met als doel bepaald gedrag.

Oefening baart kunst

Een ander gezegde is: “Practice makes perfect.” De vertaling daarvan is: Oefening baart kunst. Hoe vaker je piano speelt, hoe beter je erin wordt. Maar dat geldt ook voor sporten, voor het leren van een andere taal, voor jongleren etc. Het geldt ook voor het afleren van gedrag, zoals niet meer zoveel drinken of stoppen met roken.

Wetenschappers weten dit al vele jaren. Maar tegenwoordig hebben we nog meer inzicht in de werking van het brein. Om iets te leren, is het misschien nog wel belangrijker om iets anders te “ontleren”. Ontleren is het afbreken van de neuro-circuits, het afbreken van het clubhuis van de vriendschap tussen neuronen, waardoor ze niet meer samenwerken. Dit heet “synaptic pruning” oftewel synaptisch snoeien. De synaps is namelijk de plek waar twee neuronen bij elkaar komen en waar zij “met elkaar in gesprek gaan”. Als je deze plek wegneemt, dan kunnen ze niet meer communiceren.

Hoe werkt dat synaptisch snoeien?

Stel je voor: Jouw brein is een grote tuin. Maar in plaats van bloemen, fruit en groente, groeit in jouw tuin iets anders: allemaal synaptische verbindingen tussen neuronen. In jouw tuin groeien allemaal vriendenclubhuisjes waar neuronen graag bij elkaar komen. Neurotransmitters als dopamine, serotonine en andere, vinden het heel fijn om door deze communicatieplekjes te reizen. Zij zijn het bier dat de vrienden delen. Neurotransmitters zijn de verpakking van de boodschap die de ene neuron stuurt naar de andere neuron. Zie de neuronen maar eens als twee computers. Dan is de synaptische verbinding het internet en de boodschappen (emails) die van de ene naar de andere plek via het internet verstuurd worden zijn dan de neurotransmitters. Maar in het clubhuis is het dus het bier.

De tuinman van jouw brein

In jouw breintuin, is ook een tuinman aan het werk. Hij houdt alles goed bij. Hij verzorgt alle neuronen en zorgt ervoor dat de synaptische verbindingen schoon blijven, zodat de communicatie optimaal blijft functioneren. Die tuinman heet een glial cel. Zonder glial cellen vemindert de snelheid van de communicatie tussen de neuronen. Er zijn glial cellen die alle afval weghalen, die onkruid wieden, die ziektekiemen wegnemen of dode bladeren verwijderen. Al die glial cellen hebben hun eigen taak en samen vormen ze dus de tuinman van jouw brein. En net als bij een fruitboom die elk jaar wordt gesnoeid voor optimale groei, zo snoeien de glial cellen ook jouw neuronen, om optimaal te blijven functioneren.

Hoe weet de tuinman wat te doen?

Wetenschappers hebben nu ontdekt hoe dit mysterie waarschijnlijk werkt. Het inzicht staat pas in de kinderschoenen, maar het geeft al aardig richting hoe wij mensen ons brein en daarmee ons functioneren kunnen verbeteren. De synaptische verbindingen die minder vaak worden gebruikt door neuronen krijgen namelijk een markering door een bepaald eiwit. Als de glial cellen dit eiwit tegenkomen, dan breken ze de synaptische verbinding af en ruimen deze op. De neuronenboom wordt op dat moment gesnoeid. Hierdoor komt er weer ruimte vrij voor nieuwe ontwikkelingen, voor nieuwe verbindingen. En daardoor ben je in staat om meer en beter en efficiënter te leren.

In de slaap wordt gesnoeid

Om deze reden is de slaap ook zo belangrijk. Als je nieuwe dingen wilt leren, is de slaap heel belangrijk. Want de tuinmannen zijn voornamelijk tijdens de slaap actief in jouw tuin. Heb je ooit het gevoel gehad dat je brein helemaal vol zat? Bijvoorbeeld als je iets nieuws leert, een nieuwe baan hebt of een nieuwe hobby bent gestart? Dat is ook precies wat er gebeurt in je brein. Die zit dan volop nieuwe verbindingen die de hele dag zijn gemaakt.

Want alles wat je overdag hebt geleerd heeft geleid tot nieuwe combinaties van neuronen die boodschappen aan elkaar doorgeven. De hele dag groeien er allemaal nieuwe verbindingen en die nemen allemaal ruimte in. Deze connecties zijn in eerste instantie niet echt efficiënt ingericht. Net als bij een verhuizing, staat net na de verhuizing al je inventaris in dozen in de gang. Je kunt niets terugvinden. Maar uiteindelijk verspreid je de dozen over je nieuwe woning, zodat je de juiste dingen op de juiste plekken snel terug kunt vinden. En dat gebeurt dus in je slaap.

Tijdens de slaap wordt bijna 60% van alle dozen uit de gang opgeruimd en ordelijk weggezet op een plek waar je later weer gemakkelijk bij kunt komen. Alles wat dubbel is of onnodig, wordt weggesnoeid. Alles wat bij elkaar hoort wordt gegroepeerd en netjes opgeborgen. Zo worden de wild aangegroeide synapsen alsnog gesnoeid.

Defragmentatie

Ben je wel eens wakker geworden de volgende dag en kon je toen opeens wel helder denken en snel beslissingen nemen? Dat komt dus door al die activiteiten in je brein tijdens de slaap. Het werkt net als defragmentatie van de harde schijf van je computer.

Daarom zijn korte slaap tukjes overdag ook zo effectief. Een korte slaappauze van 10 of 20 minuten geeft de tuinmannen de tijd om even snel de grootste rommel op te ruimen. Zodat er weer ruimte is om verder te gaan en nieuwe verbindingen te maken.

Nadenken met een brein dat tekort slaap krijgt is hetzelfde als door een dichtbegroeide jungle lopen met slechts een kapmes. Het is volledig overwoekerd door planten en struiken en bomen. Het is vermoeiend om doorheen te lopen, het kost enorm veel energie en je hebt geen richtinggevoel.

Nadenken in een uitgerust brein is alsof je door het Vondelpark of het Amsterdamse Bos loopt. Met keurig aangelegde paden, met mooie doorkijkjes en grasvelden, overzichtelijk geordend, met richtingbordjes voor waar je ook maar naartoe wilt gaan. Het kost geen enkele moeite.

Hoe kun je nu oude patronen uit je brein wegnemen?

Het bovenstaande kun je gebruiken om meer controle te krijgen over hoe jij in elkaar zit. Jij bepaalt zelf waar de tuinmannen gaan wieden. Welke takken van ongewenst gedrag zij voor jou gaan opruimen. Hoe doe je dat?

De synaptische connecties die niet zo vaak meer worden gebruikt, krijgen het teken dat ze gesnoeid kunnen worden. De connecties die je elke keer weer gebruikt, krijgen dit teken nooit en zullen niet worden opgeruimd. Zij krijgen juist veel meer water en zuurstof, waardoor ze nog sterker worden. Het is dus belangrijk om stil te staan bij wat jij allemaal denkt.

Waar besteed jij je aandacht aan?

Als jij veel tijd besteed aan Goede Tijden Slechte Tijden, als jij na de uitzending meteen gaat nadenken over het mogelijke vervolg van het verhaal en veel minder bezig bent met nadenken over de huidige opdracht van je werk, welke synapsen denk je dan dat afgebroken worden?

Als jij ruzie hebt met een paar collega’s en je verdoet je tijd nadenkend over hoe je ze een hak kunt zetten, of roddelend met je andere collega’s en je focust niet op die grote deadline die eraan zit te komen voor jouw project, dan ben je bezig om de verkeerde verbindingen te snoeien en de verkeerde verbindingen te laten groeien.

Waar jij op focust krijgt altijd voorrang. Je ontwikkelt in je brein datgene waar jij aandacht aan schenkt.

Where the focus goes, the energy flows…. zeggen de Amerikanen. En dat is precies wat ik bedoel.

Natuurlijk kun jij er niets aan doen wat er allemaal om je heen gebeurt gedurende de dag. Maar je kunt wel controle uitvoeren over hoeveel het je raakt, over hoe jij erop reageert, hoe jij ermee omgaat. Door zelf te bepalen wat jou mag raken, bepaal je zelf welke neurale verbindingen worden onderhouden en welke niet.

Geef dus geen aandacht meer aan dingen die je tegenwerken in je ontwikkeling. Focus op zaken die van jou een beter mens maken. Die van jouw product een beter product maken. Die van jouw relatie een betere relatie maken. In plaats van het bedenken van allemaal toekomstige scenario’s die toch nooit uitkomen, kun je ook gaan mediteren. Dat hoeft maar een kwartier per dag te zijn. In dat kwartier wordt er veel opgeruimd in de tuin van je brein. Daardoor krijg je dezelfde helderheid als na een nacht slapen. Daardoor krijg je nog betere ideeën over wat je op dat moment kunt doen voor een betere jij.

Welke strategie volg jij?

Het is uiteindelijk gewoon een strategie die je volgt of niet volgt. Om slim te zijn, moet je slimme dingen doen. Om gelukkig te zijn moet je aan gelukkige dingen werken en denken. En niet ingaan op dingen die je van dat pad afbrengen. Dan wordt je slim. Dan verander je in de persoon die je wilt zijn.

Om van ongewenst gedrag af te komen, om iets te vergeten, moet je dus simpelweg stoppen om eraan te denken. Zelfs als je eraan wordt herinnerd, kun je je focus en aandacht veranderen en deze richten op iets anders. Iets wat je wel gaat helpen. Iets waar jouw tuinmannen vervolgens aandacht aan gaan geven. En dan is er zomaar een dag waarop dat verdwenen is.

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *